สถานที่ตั้ง

จังหวัด ประจวบคีรีขันธ์ อำเภอ อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ ตำบล อ่าวน้อย 77000

ประเภทสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ

ภูเขา

สถานภาพ

- แหล่งธรรมชาติท้องถิ่น

ความสำคัญ/ลักษณะของสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ

ภูเขาขนาดย่อมตั้งอยู่ริมอ่าวประจวบบริเวณด้านหน้าวัดธรรมิการามวรวิหาร มีทางขึ้นเป็นบันไดคอนกรีตจำนวน 396 ขั้น บนยอดเขามีช่องทะลุคล้ายกรอบกระจกอันเป็นที่มาของชื่อ “เขาช่องกระจก” เป็นที่ตั้งของวัดเขาช่องกระจก ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ และพระพุทธบาทจำลอง จากยอดเขาสามารถมองเห็นวิวทิวทัศน์ของตัวเมือง และอ่าวประจวบได้อย่างสวยงาม

ตำนานความเชื่อ

เขาช่องกระจกเป็นส่วนหนึ่งของตำนานเขาตาม่องล่าย เล่าขานกันว่า ณ หมู่บ้านอ่าวน้อย มีบ้านหลังหนึ่ง หัวหน้าครอบครัวชื่อ ม่องล่าย เมียชื่อ รำพึง และลูกสาวชื่อ ยม โดย ความงามและความดีของนางเลื่องลือ อยู่ในหมู่ชาวประมงและพ่อค้าวานิชที่เคยเข้ามาค้าขายในอ่าวน้อย ขณะเดียวกัน หมู่บ้านแห่งหนึ่งในเขตเมืองเพชรบุรี มีเจ้าเมืองปกครองด้วยความร่มเย็น มีลูกชายรูปงามชื่อ เจ้าลาย ได้ยินกิตติศัพท์ความงามของยมโดย จึงคิดอุบายเพื่อชมความงามของนาง จึงได้ปลอมตัวเป็นชาวประมงล่องเรือขายปลามาถึงหมู่บ้านอ่าวน้อย และได้ทำความรู้จักนางรำพึง ด้วยความขยันขันแข็งสุภาพอ่อนน้อมของเจ้าลาย ทำให้นางรำพึงยินดีให้เจ้าลายสนิทสนมกับสาวยมโดย ส่วนตาม่องล่ายกลับไม่พอใจจึงขัดขวางทุกวิถีทาง 

ความรักของคนทั้งสองเริ่มมีอุปสรรคมากขึ้น เมื่อมีเรือสำเภาจีนเข้ามาค้าขาย และได้จอดทอดสมอเรือที่บริเวณหน้าบ้านตาม่องล่ายในอ่าวน้อย เจ้าของเรือ คือ เจ้ากรุงจีน ซึ่งได้ยินกิตติศัพท์ความงามของนาง จึงตีสนิทกับตาม่องล่ายได้สำเร็จ แต่นางรำพึงไม่พอใจ ยายรำพึงกับตาม่องล่าย มักมีปากเสียงกันด้วยเรื่องนี้อยู่เสมอ ต่อมาเมื่อเจ้าลายส่งผู้ใหญ่มาสู่ขอนางยมจากยายรำพึง ยายรำพึงได้รับขันหมากเจ้าลาย โดยไม่ให้ตาม่องล่ายรู้ และเมื่อเจ้ากรุงจีนมาสู่ขอนางยม จากตาม่องล่าย ตาม่องล่ายก็ไม่ให้ยายรำพึงรู้เช่นกัน เมื่อทั้งสองยกขันหมากมาสู่ขอนางยม ทั้งยายรำพึงและตาม่องล่ายเกิดทะเลาะกันอย่างรุนแรงและต่างขว้างปาข้าวของเครื่องใช้ ในบ้านรวมทั้งของในขบวนขันหมากใส่กันและกัน จึงกลายเป็นสถานที่ต่างๆ ในหลายๆ จังหวัด โดยเขาช่องกระจกนั้นมาจากกระจกของนางยมที่ถูกปาออกไปโดยลอยไปติดบนเขากลายเป็น เขาช่องกระจก นั่นเอง

ประวัติศาสตร์ และโบราณคดี

-

ลักษณะปัจจัยแวดล้อมทางกายภาพ

ธรณีวิทยา    ลักษณะทางธรณีของเขาช่องกระจกประกอบด้วยหิน 2 ประเภท คือ หินดินดานสีดำสลับกับหินโคลนและหินทราย มีซากดึกดำบรรพ์ประเภทไบรโอซัว (Bryozoa) และแบรคิโอพอด (brachiopod) จำนวนมาก อายุอยู่ในช่วง 280-270 ล้านปี หินประเภทที่ 2 เป็นหินปูน มีซากดึกดำบรรพ์พวกฟอแรมินิเฟอรา (foraminifera) และสาหร่าย อยู่ในช่วง 270-260 ล้านปี ปัจจัยที่ทำให้เกิดช่องกระจก (window) คือรอยแตกหลายทิศทางในชั้นหินปูน คุณสมบัติของหินปูนที่ละลายน้ำได้ดีและแรงลมที่ปะทะกับเขาริมทะเล
ลักษณะ          ภูมิประเทศ    เป็นภูเขาหินปูนที่มีลักษณะค่อนข้างสูงชันตั้งอยู่ริมทะเล
ดิน    ลักษณะดินเป็น ดินเหนียว
น้ำ    -
ขยะ    พบเห็นขยะกระจายโดยทั่วไปในพื้นที่
ภูมิทัศน์    เขาช่องกระจกเป็นภูเขาขนาดย่อม บนยอดเขามีช่องทะลุคล้ายกรอบกระจกอันเป็นที่มาของชื่อ “เขาช่องกระจก” บนยอดเขาช่องกระจกนอกจากจะเป็นจุดชมทิวทัศน์ สามารถมองเห็นทิวทัศน์อันงดงามของเขาตะนาวศรี เขาตาม่องลาย เขาล้อมหมวก หมู่เกาะหลัก เวิ้งอ่าวที่โค้งจนเกือบเป็นครึ่งวงกลมของอ่าวประจวบฯ ปากคลองบางนางรมแหล่งเลี้ยงหอยนางรมในอำเภอเมือง และตัวเมืองประจวบคีรีขันธ์ได้โดยรอบ

ลักษณะปัจจัยแวดล้อมทางชีวภาพ

พืชพรรณ    พืชพรรณส่วนใหญ่เป็นไม้ดั้งเดิมในพื้นที่
สัตว์ป่า    บริเวณเขาช่องกระจกเป็นที่อยู่ของลิงแสมจำนวนมาก

ประเภทการใช้ประโยชน์

การใช้ประโยชน์ส่วนใหญ่เป็นไปเพื่อการท่องเที่ยว

สุนทรียภาพและการพัฒนาทางกายภาพ

มีการพัฒนาทางกายภาพแต่ไม่บดบังทัศนียภาพ

โครงการพัฒนา

-

สิ่งก่อสร้างและสิ่งอำนวยความสะดวก

มีศาลาพักผ่อนหลังเล็ก ๆ ถูกสร้างไว้ให้นักท่องเที่ยว

ข้อมูลทางสถิติ
ระดับความสำคัญของแหล่งธรรมชาติประเภทภูเขา
- ไม่มีรูปภาพ -